tOPICS

Մեր սփիւռքեան կուսակցութիւններուն համար աւելի հանգիստ է, յատկապէս վերջին 50 տարիներուն, խօսիլ Հայկական ցեղասպանութեան ճանաչման, Թուրքիո հետ յարաբերութիւններու, Թուրքիո հետ հողային պահանջի մասին, քան այն մասին, ինչ որ կարեւոր է այսօր Հայաստանի մէջ ապրող ժողովրդին համար՝ ունենալ պետութիւն, որ արդիւնաւէտ է, որտեղ մարդիկ չեն ուզէր արտագաղթել

Դաշնակցութիւնը աւելի ու աւելի կը մոտիկանայ Ամերիկային, միւս հոսանքները կը սկսեն աւելի մոտիկանալ Խորհրդային Միութեան եւ ասիկա յատկապէս 1950-ական թվականներուն շատ յստակ է եւ յատկապէս Մերձավոր Արևելքի մէջ՝ հիմնական թատերաբեմը Լիբանանը եւ Սուրիան կ'ըլլան:

Առաջին համաշխարհային պատերզամէն յետոյ հայերը, այսպէս կոչուած, հակա ստատուս-քուոյ կազմակերպութիւն էին: Վերսալեան համակարգը չէր տուած հայերուն այն, ինչ կ'ակնկալէին, այդ իմաստով Վերսալեան համակարգի բարեփոխումը կամ փլուզումը հայերուն համար նոր հնարաւորութիւններ կուտար:

հետամնացության և խավարի մեջ դարերով խարխափող քսենոֆոնյան Հայաստանը խորհրդային իշխանության շնորհիվ ծածկվում է գործարաններով, էլեկտրակայաններով, մեքենատրակտորային կայաններով, հարթ և բարեկարգ խճուղիներով, բարձրագույն,միջնակարգ և տարրական դպրոցներով:  Շտկվում է Հայաստանի գյուղացու դարերով ծռված ողնաշարը, հայ գեղջկուհին դեն է շպրտում տարիների հնացած ցնցոտին:

Նրանց համար, ովքեր զանգվածային ոճիրների վրա են աշխատում, մասնավորապես 1915 թ. դեպքերի, շատ կարևոր էր զոհի դերը լքել, ավելի վերևից դիտել և վերլուծել այս դեպքերը: Վերլուծել ոչ միայն իբրև հայկական երևույթ, այլ ունիվերսալ, միջազգային երևույթ, զանգվածային ոճիրների  մի մաս:

Պատմաբանը իր դերի մեջ է՝ այսինքն ըմբռնել և որոշ կերպով աստիճանաբար հանրային կարծիքին փոխանցել իր հասկացած գիտելիքը: Նրբությունը հետևյալն է: Եթե վերցնենք հայկական և թուրքական պատմագրությունը, երբեմն շփոթություն կա, թե ո՞րն է պատմաբանի դերը ՝ պիտի դառնա դատախազ և որոշ կերպով դատավարություն պիտի պատրաստի, կամ պիտի մնա իր ավելի նեղ դերի մեջ:

Հարկավոր է զանազանել Հայկական հարցը և ցեղասպանությունը:  Հայկական հարցը գոյություն ուներ, կասկած չկա: Ավելի ներքին հարցեր էին, կապված հողատիրության, կամ քրդերի հետ հարաբերությունների, ներքին իշխանական համակարգի, ժողովրդավարացման և ընդհանրապես հայերի ամենօրյա ապահովություն հետ: